فواید و اهمیت استقلال بانک مرکزی

چرا باید بانک مرکزی ، استقلال داشته باشد

×

فصل سرمایه گذاری فرا رسیده…

اقدام کنید

استقلال بانک مرکزی

در ادبیات اقتصادی امروز «استقلال بانک مرکزی» از جایگاه ویژه ای برخوردار است به خصوص زمانی که بخواهیم میزان موفقیت سیاست های پولی و ارزی و همچنین میزان کارآیی بازار مالی رل با توجه به عملکرد بانک مرکزی بسنجیم، ایسینگ (۱۹۹۳). بحث استقلال بانک مرکزی از قوه مجریه و نظارت مجلس بر عملکرد مقامات پولی هنوز در برخی از کشورها با حساسیت خاصی دنبال می شود، زیرا در این کشورها استقلال بانک مرکزی معمولا با انضباط مالی دولت همراه شده و منجر به کاهش قدرت اجرایی سیاستمداران می گردد. موضوع استقلال بانک مرکزی را می توان از دو دیدگاه متفاوت مورد بحث و بررسی قرار داد.

اولین دیدگاه مربوط می شود به نظریه پولیون(تئوری فرید من). پیروان این گروه تورم را یک پدیده پولی دانسته و متعقدند سیاست پولی را از سیاست مالی باید مجزا دانست. دراین راستا استقلال بانک مرکزی را برای حفظ ارزش پول ملی و تثبیت قیمت ها لازم و ضروری می دانند.   در نظام نوین اقتصاد امروز ، تنظیم و تثبیت بازار مالی و افزایش نوان رقابتی موسسات پولی و بنگاه های تولیدی- خدماتی استقلال بانک مرکزی را ایجاب می کند. دومین دیدگاه به نظریه مالیون(تئوری کینز) مربوط می شود. بر اساس این نظریه، جدایی سیاست پولی از سیاست مالی ضروری نیست بلکه برای رسیدن به اهداف کلان اقتصادی (رشد اقتصادی و افزایش سطح اشتغال) باید سیاست پولی را با سیاست مالی هماهنگ کرد، گرچه این هماهنگی د رعمل منجر به محدود شدن (کم رنگ شدن) سیاست پولی نسبت به سیاست مالی شود، نارود هاوس(۱۹۹۴). پیروان نظریه مالیون معتقدند که از طریق افزایش فعالیت دولت شرایط مناسب اقتصادی جهت رشد و توسعه به وجود می آید و  در این میان استقلال بانک مرکزی معنا ندارد.

 

امروز، اکثر اقتصاددانان اتفاق نظر دارند که رابطه بین بانک مرکزی و دولت بهتر است که هم از نظر اقتصادی و هم از نظر سیاسی تعریف شود تا از این طریق بتوان عملکرد هر یک را در نیل به اهداف محوله سنجید و با هم مقایسه کرد. با تایید جدایی سیاست پولی از سیاست مالی و ضرورت مستقل شدن بانک مرکزی از قوه مجریه، دلایل استقلال بانک مرکزی را می توان بطور خلاصه این چنین توضیح داد.


دلایل استقلال بانک مرکزی

افزایش اعتبار و کارآیی سیاست پولی

هنگامی که بانک مرکزی بتواند مستقل از نفوذی و دخالت دولت و فقط با توجه  به وظایف قانونی خود تصمیمات لازم و ضروری را جهت اجرای سیاست های پولی و بانکی متنایب با وضعیت اقتصادی کشور اتخاذ کند، این امر می تواند نه تنها موفقیت بانک مرکزی در رسیدن به اهداف خود یعنی حفظ ارزش پول ملی، تثبیت قیمت ها و کاهش نرخ بهره بانکی را تضمین کند بلکه در افزایش اعتبار ئ کارآیی سیاست های پولی و ارزی بسیار موثر باشد. در چنین شرایطی، باور سیاست های پولی نزد مردم تقویت و مستحکم شده و باعث می شود تا به مرور زمان انتظارات تورمی در جامعه کاهش یابد. بنابراین، از آنجا که سیاست پولی می تواند و باید بر اساس اصول و قواعد نظام پولی و بانکی تنظیم و اجرا شود. بهتر است این وظیفه و مسئولیت به عهده یک موسسه قانونی و پرقدرت مانند بانک مرکزی واگذار گردد تا چشم انداز اقتصادی کشور حداقل از نظر سیاستگزاری پولی و ارزی روشن و رضایت بخش باشد.


حفظ چهره اقتصادی پول

چناچه دولت بتواند در کنار سیاست مالی تعیین کننده سیاست پولی نیز باشد و بانک مرکزی فقط موظف به اجرای سیاست های مد نظر دولت گردد، ارزش پول ملی نه بر مبنای شرایط اقتصادی کشور بلکه بر اساس تمایلات و خواسته های سیاسی تعیین خواهد شد. وقتی پول یک چهره سیاسی به خود می گیرد، صدمات اقتصادی و سیاسی ان عبارتنداز: ۱٫ دولت انگیزه و تمایلی برای انضباط مالی و کنترل هزینه ها از خود نشان نخواهد داد، زیرا بزرگترین مصرف کننده پول تولیدکننده پول نیز هست. سیاست انبساط مالی دولت سرانجام به کسری بودجه (رشد فزاینده هزینه ها) و تورم منجر خواهد شد. ۲٫ با وجود اینکه دولت برای رسیدن به اهداف مشروع خود تلاش می کند، ولی از آنجا که اهداف سیاست های مالی با اهداف سیاست های پولی تنظیم و هماهنگ نمی شود، اولویت های پولی و اقتصادی کشور، مانند حفظ قدرت خرید پول و ثبات بازارهای مالی که سیاست های ضد تورمی را در جامعه ایجاب می کنند، کنار گذاشته می شوند. در نتیجه، نقش مولد پول در اقتصاد تبدیل می شود به یک نقش مخرب.۳٫ طبیعت هر دولتی این است که به خواسته ها و علایق رای دهندگان خود توجه داشته باشد و در نهایت مجبور می شود عقاید و نظرات گروه های مختلف را در تصمیمات اقتصادی و سیاسی خود دخیل سازد. ولی بانک مرکزی به دلیل عدم وابستگی به گروه های سیاسی، مجبور نیست تصمیمات پولی و بانکی خویش را با درخواست ها و تمایلات احزاب سیاسی تنظیم و هماهنگ کند. بانک مرکزی قادر خواهد بود ارزش پول ملی را بر مبنای اصول اقتصادی تعیین کند. حال با توجه به دلایل مستقل شدن بانک مرکزی از دولت سوال مطرح این که شاخص های استقلال بانک مرکزی کدام خصوصیات را باید داشته باشند؟


استقلال در سیاستگذاری پولی(استقلال حقوقی )

بانک مرکزی باید بتواند مستقل از دولت و دیگر سازمان های سیاسی در چارچوب اهداف قانونی خویش سیاست های مناسب پولی را انتخاب و آن ها را به اجرا بگذارد.در این راستا، هرگونه اعمال فشار و یا نفوذ از طرف گروه های سیاسی به بانک مرکزی ممنوع می باشد. از آن جا که دولت با تعیین سیاست ارزی می تواند نرخ ارز مشخصی را دنبال و بانک مرکزی را وادار به انجام آن سازد، در چنین حالتی اجرای سیاست مستقل پولی دشوار خواهد بود. بانک مرکزی ضمن پشتیبانی از سیاست ارزی دولت باید بتواند در صورت لزوم جهت رسیدن به اهداف پولی خود در تعیین نرخ تعادلی ارز مشارکت داشته باشد.(نهادینه شدن بانک مرکزی از نظر قانونی)


استقلال در انتخاب پرسنل

انتخاب اعضای شورای عالی پول و به خصوص رئیسبانک مرکزی باید براساس تجربه و موفقیت افراد ورزیده در نظام بانکی و پولی کشور یعنی از چهره های سر شناس و متخصص در امور بانکی صورت پذیرد. باورهای سیاسی افراد نباید در انتخاب آن ها به عنوان مسئولان پولی کشور موثر باشد.


استقلال در امور مالی

بانک مرکزی که به عنوان یک موسسه پولی و مالی عمل می کند، بهتر است در پرداخت حقوق کارکنان خود مستقل باشد و از بودجه متعلق به بانک مرکزی استفاده کند. حقوق و مزایای اعضای بانک مرکزی نباید از طرف دولت پرداخت شود، چرا که ممکن است این استنباط در اعضای بانک ایجاد شود که اگر بر خلاف سیاست های اقتصادی و مالی دولت تصمیمات پولی خویش را تنظیم و اجرا کنند، حقوق و مزایای آن ها کاهش یافته و یا قطع خواهد شد. وقتی بانک مرکزی از استقلال لازم جهت اجرای سیاست های پولی و ارزی برخوردار نگردد، نباید تعجب کرد که در تثبیت قیمت ها و حفظ قدرت خرید پول عملکرد موفقی نداشته باشد.

 

 

0%

امتیاز کاربران: 4.82 ( 7 رای)

دیدگاهی ثبت نشده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفاً پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید:
  • فارسی بنویسید، از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال لینک‌ و اطلاعات شخصی از قبیل تلفن، ایمیل و آی‌دی شبکه‌های اجتماعی خودداری کنید.
  • از بکار بردن کلمات و اصطلاحاتی که محتوای نامناسب و توهین آمیز و قومیتی دارند خودداری کنید.
  • اين سايت تابع قوانين و مقرراتجمهوري اسلامي ايران است
دکمه بازگشت به بالا