موضوعات داغ

چرا باید ارز ترجیحی حذف شود؟

فواید حذف ارز ترجیحی

×

فصل سرمایه گذاری فرا رسیده…

اقدام کنید

شاید بتوان گفت حذف ارز ترجیحی مهمترین خبر اقتصادی جامعه ایران است که امیدها و نگرانی های بسیار زیادی را در دل خو گنجانده است.این لازم است ارز ترجیحی حذف شود و یا همچنان در دستور کار دولت قرار گیرد موضوعی است که در این مقاله به آن خواهیم پرداخت.

با توجه به مضرات ارز ۴۲۰۰، بهتر است مسئولان مربوطه با طرح‌های کارشناسی شده و علمی، اقدام به حذف این ارز کنند تا با حذف آن به خانوارها فشار اقتصادی وارد نشود.

پیشینه ارز ترجیحی در اقتصاد ایران

افزایش نرخ ارز در پایان سال ۹۶ و افزایش قیمت در سال‌های ۹۷ تا ۹۹، موجب ظهور ارز ترجیحی برای حمایت از اقشار کم‌توان جامعه شد تا با استفاده از این سیاست، بازار داخلی این کالاها کنترل و کاهش رفاه مردم جبران شود.

 

ارز ترجیحی با رویکرد حمایت از کدام صنایع شکا گرفت؟

ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات دارو و کالاهای اساسی مانند گندم، جو، برنج، گوشت قرمز و سفید، روغن نباتی و تخم‌مرغ که مورد نیاز مردم است، اختصاص پیدا کرد تا این کالاها با هزینه کمتری به کشور وارد شود و در اختیار مردم قرار گیرد.

با وجود مخالفت کارشناسان و اقتصاددانان، ارز ۴,۲۰۰ تومانی از مرداد ۹۷ برای واردات ۲۵ کالا در دستور کار دولت وقت قرار گرفت. با وجود حذف برخی از کالاها مانند گوشت از تخصیص این ارز، اما تصمیم به حذف کلی َآن گرفته نشد تا هزینه زیادی به دولت تحمیل شود.

 

معایب ارز ترجیحی

اما معایب این سیاست چیست؟

  • توزیع رانت
  • بازصادرات
  • صادرات پنهان
  • ایجاد خلل در صادرات برخی از صنایع
  • از بین بردن بهره‌وری
  • افزایش تقاضای کالاهای یارانه‌ای
  • خلق پایه پولی از دیگر معایب این سیاست است.

 

۱) ارز ترجیحی و توزیع رانت

تخصیص ارز ۴۲۰۰ موجب شد تا تعداد واردکنندگان بعد از تصمیم بر اجرای این سیاست، افزایش چشمگیری پیدا کند و باعث افزایش تقاضای این افراد در خصوص اخذ ارز ترجیحی برای واردات شود. علت این افزایش تقاضا نیز مشخص بود و دلیلی جز رانت نداشت؛ به این صورت که تولیدکنندگان، مواد اولیه خود را با ارز ۴۲۰۰ تومانی وارد می‌کردند و کالای تولید شده را به نرخ بازار آزاد به فروش می‌رساندند.

۲)ارز ترجیحی و بازصادرات

تفاوت قیمت ارز دولتی و بازار آزاد موجب شد تا کالاهای وارداتی به داخل کشور بلافاصله و پس از عبور از فیلتر گمرک ، مجدداً اماده صادرات به سایر کشورها شود.هر چند فلسفه ارز ترجیحی واردات کالاهای اساسی به کشور و توزیع با قیمت مناسب در میان اقشار جامعه بود اما افراد سود جو با استفاده از این یارانه کلان ابتدا اقدام به واردات کالاهای مشمول ارز ترجیحی نموده و بجای توزیع در ایران ، نسبت به صادرات آن به سایر کشورها می نمودند و عملا ارز ترجیحی کارکرد خود برای تنظیم بازار را از دست میداد.

۳)ارز ترجیحی و صادرات پنهان

یکی دیگر از معایب تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی، صادرات پنهان است. به این صورت که باقی مانده نهاده‌های تولید صنایع گوناگون مجدداً به خارج از کشور صادر می‌شد که از آن قبیل می‌توان به سس مایونز که ماده اولیه تولید روغن است اشاره کرد.

 

۴)ایجاد خلل در صادرات برخی از صنایع

نکته منفی دیگر تخصیص ارز ترجیحی آن است که برخی از صنایع به واسطه بازاریابی موفق شدند که مشتریان زیادی در کشورهای همسایه جذب کنند اما با توجه به اینکه صادرات کالاهایی که ارز ترجیحی دریافت کردند، ممنوع اعلام شد. بازار این گروه از تولیدکنندگان و صادرکنندگان را بین برد. برای نمونه این کالاها می‌توان به صادرات کره گیاهی به عراق اشاره کرد.

۵)از بین بردن بهره‌وری

کاهش بهره‌وری، یکی دیگر از مصائب این سیاست است که از دو طریق ایجاد می‌کند. اولین مورد آن است که به دلیل رانت زیاد ایجاد شده، انگیزه تولید کاهش پیدا می‌کند و مورد دیگر آن است که با پرداخت این ارز، تعادل در چرخه تولید از بین می‌رود. سود یک شبه‌ای که این ارز برای برخی ایجاد می‌کند، موجب شد تا تعداد بسیاری از واردکنندگان برای دریافت ارز ترجیحی بزرگ‌نمایی کرده و با دریافت هرچه بیشتر این ارز، از اختلاف قیمت میان ارز دولتی و آزاد سوءاستفاده کنند.

۶)افزایش تقاضای کالاهای یارانه‌ای

بازصادرات کالاهای مشمول ارز ترجیحی توسط افراد سود جو و بی تعهد ، کالاهای مورد نظر را با کمبود در جامعه مواجه می کرد و عملا اعتدال عرضه و تقاضای این دسته از کالاها از بین رفت و سبب غلبه تقاضا بر عرضه برای این دسته از کالاهای اساسی شد.

 

فواید حذف ارز ترجیحی

اما همان‌گونه که تخصیص این ارز به فعالان اقتصادی مضرات خاصی داشت، حذف این ارز نیز فواید بسیاری در اقتصاد ایران دارد. کاهش تورم و کسری بودجه، حذف دست دلالان و رانت‌خواران و حذف قاچاق از فواید حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی به شمار می‌آید. با توجه به اینکه انتظارات تورمی در شکل‌گیری تورم نقش بسیار مهمی دارد، دولت باید با ساماندهی زنجیره توزیع و نظارت درست بر بازارها، این قسمت از تورم را کنترل کند.

یکی از فواید حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی، کاهش کسری بودجه است. با حذف ارز ترجیحی دیگر دولت مجبور به استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول نیست. در این صورت بخشی از هزینه‌های دولت کاهش پیدا خواهد کرد که در نهایت کاهش کسری بودجه دولت را به همراه خواهد داشت.

اما در اقتصاد هر کجا که دخالت در قیمت صورت گیرد یا به نوعی قیمت دستوری اعمال شود، موجب فساد و رانت خواهد شد که ارز ترجیحی این بستر را برای دلالان فراهم کرد که با حذف ارز ترجیحی دست دلالان کوتاه خواهد شد. همچنین با حذف این ارز انگیزه برای قاچاق کالاها کاهش پیدا خواهد کرد که نتیجه آن قیمت تعادلی کالاها در اقتصاد داخلی خواهد شد.

بنابر معایب ارز ترجیحی و نکات مثبت حذف این ارز، بهتر است تا مسئولان مربوطه با طرح‌های کارشناسی شده و علمی اقدام به حذف این ارز کنند تا با حذف آن به خانوارها فشار اقتصادی وارد نشو

امتیاز کاربران: 4.57 ( 6 رای)

انتشار یافته: 1
  1. ناشناس
     
     
    2022/05/21 - 12:55

    همین حذف بیجای غرز ترجیحی داره پدر مردم رو درمیاره.بس کنید دیگه اه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفاً پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید:
  • فارسی بنویسید، از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال لینک‌ و اطلاعات شخصی از قبیل تلفن، ایمیل و آی‌دی شبکه‌های اجتماعی خودداری کنید.
  • از بکار بردن کلمات و اصطلاحاتی که محتوای نامناسب و توهین آمیز و قومیتی دارند خودداری کنید.
  • اين سايت تابع قوانين و مقرراتجمهوري اسلامي ايران است
دکمه بازگشت به بالا