تفسیر آیه رباخواری

×

فصل سرمایه گذاری فرا رسیده…

اقدام کنید

آیه: ۲۷۵ الَّذِینَ یَأْکُلُونَ الرِّبَا لاَ یَقُومُونَ إِلاَّ کَمَا یَقُومُ الَّذِی یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ إِنَّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَن جَاءهُ مَوْعِظَهٌ مِّن رَّبِّهِ فَانتَهَىَ فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَـئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ
ترجمه
کسانى که ربا مى خورند، (در قیامت از قبرها) بر نمى خیزند مگر همانند برخاستن کسى که بر اثر تماس شیطان، آشفته ودیوانه شده است. (نمى تواند تعادل خود را حفظ کند، گاهى زمین مى خوردو گاهى بر مى خیزد.) این (آسیب) بدان سبب است که گفتند: داد و ستد نیز مانند ربااست . در حالى که خداوند خرید و فروش را حلال و ربا را حرام کرده است. پس هرکس که موعظه اى از پروردگارش به او رسید و (از رباخوارى) خوددارى کرد، آنچه در گذشته (از طریق ربا بدست آورده)مال اوست، و کار او به خدا واگذار مى شود. امّا کسانى که (دوباره به رباخوارى)بازگ ردند، آنان اهل آتش خواهند بود و در آن جاودانه مى مانند.

نکته ها
ربا، در لغت به معناى زیادى وافزایش است. و در شریعت اسلام به معناى زیاده گرفتن در وام یا بیع است. مورد ربا، یا پول است یا جنس. گاهى پول را قرض مى دهد و بیش از آنچه داده باز پس مى گیرد، که این رباى در وام است و گاهى جنسى را مى دهد و مقدار بیشترى از هما ن جنس را تحویل مى گیرد، که این نیز در مواردى ربا مى شود.

رباخوار، به کسى تشبیه شده که شیطان او را خبط کرده است. خَبط به معناى افتادن و برخاستن و عدم تعادل به هنگام حرکت است.

رباخوار در قیامت همچون دیوانگان محشور مى شود، چرا که در دنیا روش او باعث بهم خوردن تعادل جامعه گردیده است. ثروت پرستى، چشم عقلش را کور کرده و با عمل خود چنان اختلافات طبقاتى و کینه را بر مى انگیزد که فقر و کینه سبب انفجار شده و اصل مالکیّت را نیز متزلزل مى کند. براى این افراد، گویا ربا اصل و خرید و فروش فرع است، فلذا مى گویند: بیع و معامله هم مثل رباست و تفاوتى ندارند.

انتقاد از رباخوارى، ربا گرفتن و ربا دادن، از ابتداى اسلام مطرح بوده است. در سوره روم که در مکّه نازل شده است، مى فرماید: و ما اوتیتم من ربا لیربوا فى اموال النّاس فلایربوا عند اللّه (۷۵۳) یعنى آنچه به قصد ربا مى دهید تا براى شما در اموال مردم بیفز اید، بدانید که نزد خداوند افزون نمى شود. سپس در سوره ى آل عمران با فرمان لاتأکلوا الرّبا (۷۵۴) از آن نهى گردیده و بیشترین انتقاد از رباخوارى در همین آیات آمده است. ضمناً آیه وأخذهم الرّبا وقد نُهوا عنه (۷۵۵) ، یادآور مى شود که در مذهب یهود نیز ربا حرام بوده، همچنان که این حرمت در تورات (۷۵۶) ذکر شده است.

آیات مربوط به ربا، بدنبال آیات انفاق آمد، تا دو جهت خیر وشر را که توسط مال و ثروت پدید مى آید مطرح کند. انفاق یعنى دادن بلاعوض و ربا یعنى گرفتن بلاعوض. هر آثار خوبى که انفاق دارد، مقابلش آثار سوئى است که ربا در جامعه پدید مى آورد. به همین جهت قرآن مى فرماید: یمحق اللّه الرّبا و یُربِى الصّدقات خداوند ثروت بدست آمده از ربا را نابود، ولى صدقات را افزایش مى دهد.

تهدیدهایى که در قرآن براى اخذ ربا و پذیرش حاکمیّت طاغوت آمده،براى قتل، ظلم، شرب خمر، قمار و زنا نیامده است. (۷۵۷) حرمت ربا نزد تمام فرق اسلامى، قطعى واز گناهان کبیره است. وقتى به امام صادق علیه السلام خبر دادند که فلانى رباخوار است، فرمود: اگر قدرت مى داشتم گردنش را مى زدم. (۷۵۸) همچنان که حضرت على علیه السلام وقتى با رباخوارى مواجه شد، از او خواست توبه کند، وقتى توبه کرد او را رها نمود و به دنبال آن فرمود: رباخوار را باید از عمل خود توبه دهند، همچنان که از شرک توبه مى دهند. از امام باقر علیه السلام نقل شده است که فرمود: خبیث ترین درآمدها، رباخوارى است. (۷۵۹) و رسول خدا صلى الله علیه وآله فرموده اند: هرگاه خداوند اراده ى هلاک قریه اى را داشته باشد، رباخوارى در آن قریه ظاهر مى شود. (۷۶۰) و خداوند، فرد رباخوار، وکیل، شاهد و کاتب ربا را لعنت نموده است. (۷۶۱) در حدیث مى خوانیم: رباخواران، در قیامت همچون دیوانگان محشور مى شوند. (۷۶۲)

بیشتر بدانید: تعیین نرخ بهره ، تاریخچه ، نظریه ها و اهداف آن

امام صادق علیه السلام علّت تکرار آیات ربا را آماده سازى ثروتمندان براى کار خیر و صدقات مى داند و مى فرماید: چون از یکسو ربا حرام است و از طرف دیگر کنز و انباشتن ثروت به صورت راکد نیز حرام است، پس چاره اى براى ثروتمندان جز انفاق و یا کارهاى تولیدى مفید باقى نمى ماند. (۷۶۳) همچنان که درباره ى علّت تحریم ربا گفته اند: رباخوارى مانع جریان پول در مسیر تولید و کارهاى عام المنفعه است و به جاى تلاش و فکر و بازو، فقط از سود پول بهره گیرى مى شود، لذا ربا تحریم شده است. از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمودند: لو کان الرّبا حلالا لترک الناس التجارات اگر ربا حلال بود، مردم کسب و کار را رها مى کردند. (۷۶۴) و از امام رضا علیه السلام نیز روایت شده است که فرمودند: اگر ربا شیوع پیدا کند راه قرض دادن بسته مى شود. (۷۶۵) ضمناً چون احتمال در دام ربا افتادن در امور اقتصادى زیاد است، در حدیث مى خوانیم: من اتّجر بغیر فقه فقد ارتطم فى الربا (۷۶۶) هرکس بدون دانش و آگاهى از مسائل تجارى وارد تجارت شود، گرفتار ربا مى شود.

آثار ربا:

گرفتن پول اضافى، بدون انجام کارى مفید و یا مشارکت در تولید، نوعى ظلم و اجحاف است که موجب پیدایش دشمنى و قساوت مى شود. ربا دهنده به جهت بدهى هاى تصاعدى، گاهى ورشکست و مجبور به قبول انواع ذلّت ها و اسارت ها مى شود. (۷۶۷) ربا، تعادل جامعه را بهم زده و موجب تقسیم جامعه به دو قطب مستکبر و مستضعف مى شود. (۷۶۸)

با توجّه به این آثار تخریبى، نه تنها در شریعت اسلام، بلکه در تمام ادیان آسمانى ربا تحریم شده است. امّا برخى به بهانه هایى مى خواهند ربا را توجیه کنند و به دنبال راه فرار هستند. کلاه شرعى ساختن، همانند حیله یهود براى گرفتن ماهى در روز شنبه که در آیات قبل ماجراى آن بیان شد، نوعى بازى بیش نیست و قرآن از این گونه بازى ها انتقاد کرده است.

ربا، آثار تخریبى خود را دارد هرچند که جوامع انسانى آن را در سیستم اقتصادى خود پذیرفته باشند. علّت پیشرفت جوامع غربى، توجّه به علم و صنعت است، نه اینکه رباخوارى موجب ترقّى آنها شده باشد.

پیام ها
۱- رباخواران، از تعادل روحى و روانى برخوردار نیستند و جامعه را نیز از تعادل اقتصادى خارج مى سازند. کما یقوم الذى یتخبّطه الشیطان

۲- تشبیه بیع حلال به رباى حرام، نشانه ى عدم تعادل فکرى آنان است. یتخبّطه الشیطان… بانّهم قالوا انّما البیع مثل الربا

۳- شیطان، قدرت تصرف بر درون انسان را دارد. یتخبّطه الشیطان من المَس

۴- توجیه گناه، راه را براى انجام گناه باز مى کند. انّماالبیع مثل الربا

۵ – تا قبل از ابلاغ تکیف، مسئولیّتى نیست. فمن جائه موعظه من ربّه

۶- احکام الهى، در جهت پند وتربیت مردم است. جائه موعظه من ربّه

۷- قانون امروز، شامل گذشته افراد نمى شود. فله ما سَلف

۸ – از گناه ناآگاهان اغماض مى شود، ولى از آگاهانِ مغرض و مُصرّ هرگز. ومَن عاد فاولئک اصحاب النّار

۷۵۳-بازنگرى این آیه را که تمام کردم، هنوز قلم را به زمین نگذاشته بودم که شخصى وارد شد وروزنامه اى بدستم داد که از سیماى فرزانگان مطلبى نوشته بود. دیدم که با این آیه بسیار سازگار است، لذا آنرا در پاورقى آوردم. آیه اللّه میرزا على آقا قاضى قدس سره استاد عرفان ع
۷۵۴-تفسیر مراغى.
۷۵۵-روم، ۳۹٫
۷۵۶-آل عمران، ۱۳۰ .
۷۵۷-نساء، ۱۶۱ .
۷۵۸-تورات، سِفر خروج، فصل ۲۳ جمله ۲۵ و سِفر لاویان، فصل ۲۵٫
۷۵۹-تفسیر المیزان، ذیل آیه.
۷۶۰-وسائل، ج ۱۲، ص ۴۲۹ .
۷۶۱-کافى، ج ۵، ص ۱۴۷ .
۷۶۲-کنز العمّال، ج ۴، ص ۱۰۴ .
۷۶۳-وسائل، ج ۱۲، ص ۴۳۰ .
۷۶۴-تفسیر درالمنثور، ج ۲، ص ۱۰۲٫
۷۶۵-وسائل، ج ۱۲، ص ۴۲۳ .
۷۶۶-وسائل، ج ۱۲، ص ۴۲۴ و بحار، ج ۱۰۳، ص ۱۱۹ .
۷۶۷-الحیاه، ج ۴، ص ۳۳۴ .
۷۶۸-نهج البلاغه، قصار ۴۴۷

دیدگاهی ثبت نشده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفاً پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید:
  • فارسی بنویسید، از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال لینک‌ و اطلاعات شخصی از قبیل تلفن، ایمیل و آی‌دی شبکه‌های اجتماعی خودداری کنید.
  • از بکار بردن کلمات و اصطلاحاتی که محتوای نامناسب و توهین آمیز و قومیتی دارند خودداری کنید.
  • اين سايت تابع قوانين و مقرراتجمهوري اسلامي ايران است
دکمه بازگشت به بالا