پ

راه های شناخت همسر مناسب از منظر اسلام | چگونه همسر آینده مان را بشناسیم

انتخاب‏ های نسنجیده به عنوان یکی از عوامل بسیار مهم آسیب شناسی بی ثباتی ازدواج به ویژه  آمار بالای طلاق در سال‏های آغاز زندگی مشترک محسوب می‏شود؛همین‏طور با توجه به افزایش روزافزون موارد ازدواج بررسی متغیرهای راه های شناخت همسر مناسب تسهیل می‏کنند درخور توجه فزاینده‏ای است. نوشتار حاضر راه های شناخت همسر مناسب  در […]

انتخاب‏ های نسنجیده به عنوان یکی از عوامل بسیار مهم آسیب شناسی بی ثباتی ازدواج به ویژه  آمار بالای طلاق در سال‏های آغاز زندگی مشترک محسوب می‏شود؛همین‏طور با توجه به افزایش روزافزون موارد ازدواج بررسی متغیرهای راه های شناخت همسر مناسب تسهیل می‏کنند درخور توجه فزاینده‏ای است.

نوشتار حاضر راه های شناخت همسر مناسب  در دسترس و در عین حال آسان را مورد بررسی قرار میدهد که سعی شده در تبیین و تحلیل آن‏ یافته ‏های روانشناسی به کار گرفته شود و به ما کمک می کند چگونه همسر آینده مان را بشناسیم . به نظر می‏رسد راهکارهای که در این نوشتار معرفی می شوند به گونه ‏ای اند که اگر در یک محیط کنترل نشده مورد ارزیابی واقع شوند می‏توانند تا حدود زیادی در دستیابی به شناخت شخصیت واقعی گزینه مورد ازدواج راهگشا باشند.

با توجه به کامل ، جامع و طولانی بودن این مقاله و برای جلوگیری از خستگی هنگام مطالعه ، می توانید از بخش بالای همین مقاله با فشردن آیکن save نسبت به ذخیره سازی این مقاله روی دسکتاپ کامپیوتر خود اقدام کنید و در مراتب بعدی سریعاً به مقاله دسترسی داشته باشید.

ازدواج و انتخاب همسر نیز یکی از مهم ترین انتخاب‏ها است که همه افراد حداقل یک بار در زندگی خود با آن روبرو می شوند و موفقیت در دیگر مراحل زندگی به موفقیت در این مرحله بستگی دارد(فریدمن[۱] و همکاران، ۲۰۰۳)؛ از این‏رو باید برای انتخاب همسر باید مسیر صحیحی را طی کرد. یکی از عوامل ازدواج گریزی جوانان، ترس از گرفتار شدن در دام ازدواجی ناموفق است، بویژه با توجه به پیشرفت علم و تکنولوژی در عرصه فضای مجازی و از میان رفتن محدودیتها در ارتباطات افراد جامعه میزان ریسک پذیری ازدواج در جامعه ایران با فرهنگی اسلامی به شکل معناداری بالا رفته است و اعتماد به یکدیگر در ازدواج خصوصاً در میان افراد مذکر جامعه به شدت کاسته شده است. اگر پدیده تدلیس در ازدواج را نیز افزون نماییم اهمیت مسأله مورد تحقیق بیشتر جلوه گر می‏شود. بطوریکه امروزه یکی از مشکلات میان زوج­های جوان که به واسطۀ آن کانون­های خانوادگی در همان سال­های اول از هم می­پاشد، نبود صداقت یکی از طرفین یا به اصطلاح فریب در ازدواج است که حجم قابل توجهی از پرونده­های دادگاه خانواده را به خود اختصاص می­دهد.

همچنان که کارشناسان امور خانواده بر این باورند که بسیاری از مشکلات و بدکارکردی‏های خانوادگی ناشی از ضعف مجاری اطلاع‏ رسانی، شتابزدگی و عدم انجام مطالعات دقیق در مرحله گزینش، اعتماد بی‏مورد به اظهارنظرهای واسطه ‏ها و اطرافیان، جدی نگرفتن برخی نقاط ضعف مهم یا توجیه آنها، بزرگنمایی برخی ویژگیهای غیرمهم، کم ‏توجهی به اوصاف بایسته و در مواردی فریب کاری و اغفال آگاهانه می‏باشد(حسین‏خانی نائینی، ۱۳۹۳).

تعیین ملاک‏های انتخاب همسر یکی از مواردی که در آثار نویسندگان زیادی به آن پرداخته شده است، پژوهش‏های متعدد ملاک‏های نظیر اصالت خانوادگی، خوش خلقی، باهوش بودن[۲]، شخصیت مهیج[۳]، صادق[۴]، قابل اتکاء بودن[۵]، وفادار بودن[۶] و غیره را به عنوان شاخص انتخاب همسر در افراد مورد تاکید قرار داده‏اند(بارلدز، ۲۰۰۵؛ باس، ۱۹۸۹؛ باس و بارنز، ۱۹۸۶)؛

اما در مورد اینکه چگونه به احراز و وجود این ملاک‏ها در گزینه مورد ازدواج نائل شد که منطبق با اصول علم روانشناسی نیز باشد موضوعی است که تا کنون به نحو شایسته‏ ای به آن پرداخته نشده است. مطالعات روانشناختی تلاش فراوانی برای شناسایی و فهم اصول مد نظر افراد در انتخاب همسر انجام داده ‏اند (تولماسز[۷]، ۲۰۰۴).  بیشتر پژوهش ‏ها روی تصویری که افراد از همسر مطلوب خود دارند و ارتباط بین این تصاویر و صفات شخصیتی خود افراد متمرکز شده‏ اند با این وجود، احتمال دست یافتن به همه ایده آل ها در یک موقعیت واقعی انتخاب شریک زندگی و منطبق بر همه خواسته‏ ها و معیارهای فردی تا حدی دور از ذهن است(ماتیز و موری [۸]، ۱۹۸۴).

سئوالی که این تحقیق به دنبال پاسخگویی به آن است این است که آیا در اسلام بعنوان یک چارچوب جامع الهی که اهمیت و جایگاهی خاصی را برای ازدواج قائل است، مبانی و نقطه نظراتی هست که با کمک آنها بتوان شناخت صحیح و بدور از هر گونه شائبه را برای معتقدان خود در امر مهم ازدواج فراهم آورد؟ بنابراین پژوهش حاضر سعی دارد تا با تکیه بر مفاهیم قرآنی و مرور اندیشه ‏های اسلامی و یافته‏ های روانشناسی، راه های شناخت همسر مناسب را ترسیم و نمایان‏تر سازد.

در مطالعات مربوط به شناسایى عوامل تأثیرگذار بر کیفیت زناشویى، دو دیدگاه درون شخصی  و دیدگاه بین شخصی مطرح شده است، از دیدگاه درون شخصی، صفات شخصیتى عامل مهم تأثیرگذار بر عملکرد زناشویى است، در حالى که بر اساس دیدگاه بین فردى، تعامل هاى زوجین با یکدیگر بر کنش زناشویى آنها تأثیر دارد. بسیارى از پژوهشگران براساس دیدگاه تلفیقى معتقدند که هر دو عامل (تعامل هاى بین شخصی و صفات شخصیتى) در کیفیت روابط زوجین اهمیت دارند (برادبورى و فین چام، ۱۹۸۸ ؛ کاگلین، هوستو و هاتس،۲۰۰۰٫ ). برادبورى و فین چام ( ۱۹۸۸ ) بر این باورند که الگوهاى تعاملى زوجین متأثر از ویژگیهاى شخصیتى آنان است. صفات شخصیتى مانند بى ثباتى هیجانى و یا نوروزگرایى زمینه ساز آسیب پذیرى پایا در فرد است که بر چگونگى سازگارى زوجین با تجارب استرس آور زندگى تأثیرگذار است.

راه های شناخت همسر مناسب 

۱) چگونه از شیوه راه رفتن 

شیوه راه رفتن افراد بازتابی از شخصیت آنان بوده و نمایانگر وضعیت روحی آنان است. افراد سر زنده و شاداب، با انرژی بیشتر و درنتیجه تندتر راه می روید. افراد با اعتماد به نفس با قدم های کشیده راه می روند، عده ای از افراد هنگام قدم گذاشتن بر روی زمین فشار زیادی به خود وارد می کنند نه به خاطر اینکه وزن آنها زیاد است بلکه به این دلیل که استقامت زیادی دارند. افرادی که پشتکار زیادی دارند با قدم های سنگین راه می روند که این کار بر هرآنچه که آنها بر روی آن پا می گذارند فشار زیادی وارد می کند.

این مهم در منظر قران کریم چنان مورد اشاره قرار گرفته که یکی از ویژه گی های بارز عباد الرحمن را در راه رفتن آنان بر می شمارد:  «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنا[۱]»؛« بندگان خداى رحمان کسانى هستند که در روى زمین به فروتنى راه مى‏روند» اهمیت موضوع تا آنجاست که خداوند سبحان دستوراتی راجع به نوع راه رفتن به زنان ارائه می دهد که شایسته یک بانوی مسلمان باشد من جمله آیات: «… وَ لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یخُفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ …[۲]»؛« و نیز چنان پاى بر زمین نزنند تا آن زینت که پنهان کرده‏اند دانسته شود »

از مضمون برخی آیات این چنین استنباط می شود که خداوند متعال یکی از خصوصیات نیک بانوان اسلامی را در راه رفتن توأمان با عفاف و حیاء آنان می داند.قرآن کریم در داستان ملاقات حضرت موسی(ع)با دختران شعیب نبی، خصوصیت بارز دختر شعیب را در راه رفتن بر پایه حیاء وی می داند و می فرماید: « فَجاءَتْهُ إِحْداهُما تَمْشی‏ عَلَى اسْتِحْیاء[۳]»؛«یکى از آن دو زن که به آزرم راه مى‏رفت نزد او آمد»

علامه طباطبایی در تفسیر آیه شریفه می فرماید: مراد از اینکه راه رفتنش بر” استحیاء” بوده، این است که: عفت و نجابت از طرز راه رفتنش پیدا بود[۴].

بعنوان تاکید بر این موضوع نصیحت لقمان حکیم را به فرزندش در قرآن کریم متذکر می شویم آنجا که می فرماید: «واقصد فی مشیک و اغضض من صوتک[۵]»؛« پسرم در راه رفتنت میانه‌رو باش و در سخن گفتنت نیز اعتدال را رعایت کن و از صدای خود بکاه و فریاد مزن»‏

ممکن است سئوال شود که چرا لقمان روی یک کار جزئی مثل راه رفتن تکیه می‌کند و به فرزندش دستور می‌دهد که در راه رفتن میانه‌رو باشد. در پاسخ باید گفت: صفات و روحیات بد و نیک انسان غالباً از خلال کارهای جزئی او آشکار می‌شود. چه بسا نحوه لباس پوشیدن شخص، یا کیفیت امضای فردی و … نمایانگر روحیات او باشد، و هرگز نباید نسبت به این کارهای جزئی با دیده بی‌اعتنایی نگریست. زیرا چه بسا کارهای جزئی و کوچک نشان دهنده کانونی از فساد در درون انسان باشد که به این شکل جوانه زده است. جوشهای مختصر یا دمل های کوچکی که در اطراف بدن نمایان می‌شود هر چند جزئی و کوچکند اما همین‌ها از نظر یک پزشک نشان‌دهنده چرکهای عظیم درونی است که در میان خون لانه گزیده‌اند و خود را از این طریق نشان می‌دهند.

راه های شناخت همسر مناسب از منظر اسلام | چگونه همسر آینده مان را بشناسیم
نحوه راه رفتن و قدم یکی از راه های شناخت همسر مناسب

۲)  شناخت همسر مناسب  از دقت در برخی اعمال روزمره:

کلیه افراد آدمی بر اساس حالات و عواطف  و امیال درونی آنان که شخصیت و خود حقیقی آنان بر همان پایه است اعمال روزمره خود را انجام می دهند که در شرایط عادی از آن حالت درونی تخلف نمی کنند و اگر چنانچه بصورت نا محسوس و در محیطی کنترل نشده مورد دقت و بررسی واقع شوند می تواند زمینه کسب شناختی نسبتاً دقیق را فراهم آورند.اعمال روزمره ای نظیر نوع پوشش،نوع آرایش ظاهری ، آرایش محیط زندگی و محل کار و حتی بررسی دست نوشته های افراد آیینه تمام نمای از شخصیت واقعی آنان است.این مسأله نیز مورد اشاره قرآن کریم واقع گردیده است که می فرماید: «قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلى‏ شاکِلَتِه…[۶]»؛« بگو: هر کس مطابق طبیعت خود کار مى‏کند» استنباطی که از این آیه می شود این است که منشا اعمال آدمی شاکله اوست که می تواند معادل مفهوم شخصیت در علم روان شناسی باشد. در تفسیر نور ذیل آیه شریفه آمده است،«شاکله»، به معناى ساختار و بافت روحى انسان است که در اثر وراثت و تربیت و فرهنگ اجتماعى براى انسان پیدا مى‏شود. بعضى «شاکله» را به معناى فطرت گرفته‏ اند، در حالى که فطرت‏ها یک دست و ثابت است و آنچه در انسان‏ها متفاوت است، انگیزه‏ها، خلق و خوى، عادات و بافت فکرى و خانوادگى افراد است و عمل هر کس هم در گرو آنهاست[۷].

در تفسیر دیگری ذیل آیه فوق چنین آمده است، چنان مى‏نماید که اصل کلمه شاکله، مشتق از شکل به معنى لگام و دهانه مرکب است و مناسب ترین معنى براى آن در این آیه روش و مذهب یا طبیعت و خلقت است، و بدین گونه معنى آیه آن مى‏شود که هر شخص بنا بر روش و طریقه خود در کارها و پیشامدها عمل مى‏کند، و به همین سبب ظاهر عمل او از ضمیر و نیت او خبر مى‏دهد، و بنا بر این اعمال مردمان تعبیر کننده روشها و طبایع و عادات و نیت ایشان است، و بر ما است که از طریق همین اعمال نیات ایشان را بازشناسیم و بدانیم که براى چه به عمل مورد نظر پرداخته بوده‏اند[۸].

راه های شناخت همسر مناسب از منظر اسلام | چگونه همسر آینده مان را بشناسیم
رفتار من نشانه شخصیت من است.

[irp posts=”2512″ name=”راهکارهای ازدواج آسان در اسلام”]


۳) با دقت در نحوه گفتار فرد ، چگونه همسر آینده مان را بشناسیم ؟

یکی دیگر از راه های شناخت همسر ، دقت در نحوه گفتار فرد است .ممکن است تحت تأثیر هیجانات و احساسات عاشقانه و دوست داشتن، تغییراتی در خود ایجاد کند که با دیدگاه شما همسو است، اما این یک امر پایدار نیست. بنابراین شما باید از ویژگی های ثابت شخصیت فرد آگاهی پیدا کنید که بخشی از آن در گفت و گوهای دو نفره مشخص می شود یکی دیگر از اعمال آدمی که گویای زوایای پنهان شخصیت حقیقی وی می باشد گفتمان و نوع گویش اوست.بیشتر اوقات لایه های پنهان شخصیتی افراد  و نقاط ضعف و قوت شخصیتی آنان در لابه لای نوع سخن گفتن آنان پدیدار می شود شاید به همین خاطر باشد که در فرمایشات ائمه اطهار(علیهما السلام) تاکید بر سکوت و کم گویی به وفور یافت می شود، در حدیثی از حضرت علی (ع) این مسأله به زیبایی عنوان شده است که فرمودند:

«ان احببت سلامه نفسک و ستر معایبک فاقلل کلامک و اکثر صمتک یتوفّر فکرک و یستیز قلبک[۹]»
«اگر سلامت نفس و وجودت و نیز پوشانده ماندن عیوبت را دوست داشتی گفتارت را کم کن و سکوتت را بسیار تا آنکه اندیشه‌ات بسیار و دلت روشن شود و مردم از دست تو در امان باشند»

از مضمون این حدیث شریف می توان استنباط نمود که بطور کلی نوع سخن گفتن عیوب آدمی را به معرض نمایش می گذارد، همانگونه که عمق حکمت و اندیشه اشخاص را نیز بیان می دارد به همین دلیل با دقت در نوع بیان و گفتگوهای روزمره می توان شناخت مناسبی برای زوجین در انتخاب همسر مناسب آنان را فراهم آورد.

تقسیم بندی اقوال و نوع سخن گفتن به گونه های مختلف، در قرآن کریم من جمله اقوال سدید، کریم، لین، میسور، معروف و قول حسن گواهی بر این مدعاست که نوع بیان در حالات و شرایط مختلف یکسان نیست و افراد آدامی بسته به نوع بینش و عوالم شخصیتی آنان در سخن گفتن با یکدیگر یکسان نیستند.در حدیثی از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به نوعی شخصیت انسان را در گرو نوع بیان و گفتمان وی می داند که فرمودند:

«لا یستقیم ایمان عبد حتی یستقیم قلبه و لایستقیم قلبه حتی یستقیم لسانه[۱۰]»«ایمان هیچ بنده ای از بندگان خدا به راستی نمی گراید مگر اینکه قلبش مستقیم گردد، و قلبش مستقیم نمی شود مگر اینکه زبانش درست شود.»

و نهایتاً خداوند متعال در قرآن کریم هنگام توصیف نیک زن در قرآن،سخن گفتن وی را بر می شمرد و بهترین زنان را کسی می داند که بر اساس و پایه حیاء در جامعه و برخورد با افراد نامحرم سخن بگویدآنجا که می فرماید:« فَجاءَتْهُ إِحْداهُما تَمْشی‏ عَلَى اسْتِحْیاءٍ قالَت[۱۲]». اهمیت این مسأله تا آنجاست که خداوند متعال به بانوان جامعه اسلامی دستوراتی در مورد نوع و چگونگی سخن گفتن آنان می دهد.

۴- حجاب،قرار در خانه و عدم جلوه گری در اجتماع:

یکی دیگر از راه های شناخت همسر مناسب در ازدواج دقت در نوع پوشش و حجاب،کیفیت حضور در اجتماع و میزان تبرج بانوان در جامعه اسلامی است که بازتابی از شخصیت فردی و دینی آنان است.خداوند متعال خطاب به زنان امت اسلامی در قرآن کریم می فرماید:  « وَ قَرْنَ فی‏ بُیُوتِکُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِیَّه[۱۳]»؛« و در خانه‏هاى خود بمانید. و چنان که در زمان پیشین جاهلیت مى‏کردند، زینتهاى خود را آشکار مکنید. »

” قرن” از ماده” وقار” به معنى سنگینى است، و کنایه از قرار گرفتن در خانه ‏ها است، ” تبرج” به معنى آشکار شدن در برابر مردم است، و از ماده” برج” گرفته شده که در برابر دیدگان همه ظاهر است.اما اینکه منظور از جاهلیت اولى چیست؟ ظاهرا همان جاهلیتى است که مقارن عصر پیامبر ص بوده، و به طورى که در تواریخ آمده در آن موقع زنان حجاب درستى نداشتند، و دنباله روسرى‏ هاى خود را به پشت سر مى‏انداختند به طورى که گلو و قسمتى از سینه و گردنبند و گوشواره‏هاى آنها نمایان بود، و به این ترتیب قرآن همسران پیامبر (ص) را از این گونه اعمال باز مى‏دارد.بدون شک این یک حکم عام است، و تکیه آیات بر زنان پیامبر(ص) به عنوان تاکید بیشتر است، درست مثل اینکه به شخص دانشمندى بگوئیم تو که دانشمندى دروغ مگو، مفهومش این نیست که دروغ گفتن براى دیگران مجاز است، بلکه منظور این است که یک مرد عالم باید به صورت مؤکدتر و جدی ‏ترى از این کار پرهیز کند.به هر حال این تعبیر نشان مى‏دهد که جاهلیت دیگرى همچون جاهلیت عرب در پیش است که ما امروز در عصر خود آثار این پیشگویى قرآن در دنیاى متمدن مادى را مى‏بینیم[۱۴]»

شهید والا مقام مرتضی مطهری عنوان می دارند که:«عفاف، خویشتن داری با علائم و نشانه های رفتاری و گفتاری است و وجود آن بستگی به وجود نشانه های آن دارد پس حفظ عفاف بدون رعایت نشانه های آن ممکن نیست. عفت نمی تواند یک امر صرفاً درونی باشد و هیچ علامت بیرونی نداشته باشد. بخشی از تفاوت در نشانه های خویشتن داری زن و مرد، از تفاوت در خلقت آنها سرچشمه می گیرد و یکی از نشانه های عفاف، پوشش است. عفاف بدون رعایت پوشش، قابل تصور نیست. نمی توان به زن یا مردی، «عفیف» گفت در حالی که عریان یا نیمه عریان در انظار عمومی ظاهر می شود گرچه تفاوت رفتارهای انسانی و حیوانی، ریشه در تفاوت خلقت و فطرت، گرایشها و منش ها دارد. در اسلام از نشانه های برجسته عفاف می توان به پوشش اسلامی (حجاب) اشاره نمود[۱۵].»

راه های شناخت همسر مناسب از منظر اسلام | چگونه همسر آینده مان را بشناسیم
وضعیت پوشش و مراودات اجتماعی یکی از راه های شناخت همسر مناسب

[irp posts=”1840″ name=”تاثیر چهره زنان زیبا بر مردان | چرا مردان باید چشمان خود را از دیدن زنان زیبا باز دارند”]

۵) دقت در خصوصیات وراثتی افراد راهی برای اینکه چگونه همسر آینده مان را بشناسیم ؟

عامل وراثت همواره، صفاتى را در نسل انسان به ودیعه مى گذارد که مشابه با صفات و ویژگی­هاى پدر و مادر است . بنابر این اسلام،  توجه به والدین را یکی از گام های اساسی شناخت شخصیت واقعی افراد معرفی می کند.در قرآن کریم شاید زیباترین آیه ای که به مسأله فوق می پردازد آیه ۵۸ سوره اعراف باشد که ضمن مثل بسیار زیبایی می فرماید:

« وَ الْبَلَدُ الطَّیِّبُ یَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذی خَبُثَ لا یَخْرُجُ إِلاَّ نَکِداً کَذلِکَ نُصَرِّفُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَشْکُرُون؛ و سرزمین خوب گیاه آن به فرمان پروردگارش مى‏روید، و زمین بد جز اندک گیاهى از آن پدید نمى‏آید. براى مردمى که سپاس مى‏گویند آیات خدا را اینچنین گونه‏گون بیان مى‏کنیم[۱۶]»

کلمه‏ ى «نَکِداً»، به معناى چیزى است که در آن خیرى نباشد، «نبات نَکد»، به معناى گیاه کم و بى‏فایده مى‏باشد.اگر با دید وسیع به این آیه بنگریم، شاید بتوان یکى از مصادیق سرزمین پاک را که محصول پاک مى‏دهد، خانواده پاک بدانیم[۱۷].

اهمیت عامل وراثت در شکل گیری شخصیت آدمی تا اندازه ای است که از ازدواج با افرادی که دارای پایگاه مناسب خانوادگی نیستند منع می کند و پیامبر اکرم(ص)ضمن حدیثی می فرمایند:«إیّاکم‏ وخضراء الدمن، قیل یا رسول اللَّه ومن خضراء الدمن؟ قال المرأه الحسناء فی منبت السوء[۱۸]»؛« از سبزه مزبله بپرهیزید گفتند سبزه مزبله چیست؟ گفت زن زیبا در خانواده بد »

تلائلوء این همه باریک بینى و ژرف نگرى ، جز در چشم مهربان اسلام به هم نمى رسد. این همه دقت آشکار مى کند که اسلام چگونه با همه ریزه کارى هایى که در ساختن منش کودک از آغاز بسته شدن جنین ، موثر مى باشد آشنا است و بدانها توجه دارد.اسلام کردار و رفتار والدین را در بد آموزى یا تربیت صحیح کودک ، بسیار موثر مى داند. امام صادق (علیه السلام) در تبیین اهمیت وراثت در شخصیت آدمی می فرمایند: «طُوبی لِمَنْ کانَتْ أُمُّهُ عَفیفَهً ؛خوشا به حال کسی که مادرش عفیفه باشد[۱۹].» چنان که پیامبر اکرم (ص) می‏فرماید: «تَزَوَّجوا فی الحِجرِ الصّالح فَانَّ العرِقَ دَسّاسٌ؛ با خانواده خوب و شایسته وصلت کنید، زیرا بر عرق (نطفه و ژن ها) اثر می گذارد.[۲۰]»

براى انتخاب همسر ، تحقیق و بررسى و شناخت  خانواده ، والدین و برادران و خواهران کسى که مى ‏ خواهد از او خواستگارى کند ، خود یکی از راه های شناخت همسر مناسب  می تواند باشد که این مهم در ضمن حدیثی از پیامبر اکرم(ص)به زیبایی عنوان گردیده استکه فرمودند: « تخیّروا لنطفکم‏ فإنّ‏ النّساء یلدن‏ أشباه‏ إخوانهنّ‏ و أخواتهنّ‏ ؛ براى نطفه‏ هاى خود جاى مناسب انتخاب کنید زیرا زنان نظیر برادران و خواهران خود فرزند مى‏ آورند. [۲۱]»

در حوزه روانشناختی این نکته تحت عنوان زمینه بین فردی یکی از مولفه‏ های بنیادی خانواده درمانی است. اشاره به این موضوع دارد که افراد محصول زمینه خود هستند، می‏توان این ایده را چنین مطرح کرد که رفتار یک شخص به طور قدرتمندی متاثر از تعامل با با سایر اعضای خانواده است. که ابعاد روانشناختی پیچیده ای از قبیل فرض، انتظارات، سبک‏های تربیتی و… را شامل می‏شود.

راه های شناخت همسر مناسب از منظر اسلام | چگونه همسر آینده مان را بشناسیم
اصالت و بنیان خانواده راهی برای شناخت همسر مناسب

۶) شناخت مهربانی و مهر طلبی

یکی از ملاکهایی که اکثر جوانان آن را از ملاک های اصلی در ازدواجشان مد نظر دارند،خوش اخلاقی طرف مقابلشان است  اما اینکه چگونه می توان به وجود ملکه خوش اخلاقی در طرف مقابل نائل آمد مسأله ای است که نمی توان به راحتی به آن دست یافت بخصوص ایام خواستگاری و نامزدی که دوره غلیان احساسات و عواطف در طرفین ازدواج می باشد.طبیعی است در شرایطی دوران خواستگاری و نامزدی که طرفین ازدواج مورد پسند و علاقه همدیگر هستند تمام جنبه های نیک و پسندیده خود را به یکدیگر ابراز می دارند و حتی اگر به لحاظ عاطفی و احساسی در مرتبه سرد مزاجی عاطفی هم باشند و ذاتاً افراد خوش اخلاق و مهربانی نباشند یکدیگر را مورد صمیمانه ترین التفاتها و توجهات قرار می دهند و هم دیگر را لبریز از توجه و مهربانی خواهند نمود اما باید توجه داشت که عنصر مهربانی و خوش اخلاقی چیزی نیست که فقط منحصر به دوران نامزدی و اوایل زندگی مشترک باشد بلکه اکسیری است که در تمام دوران زندگی به آن نیاز است و همدلی و همزبانی در زندگی مشترک محقق نمی شود مگر با عنصر محبت و مهربانی.اهمیت مسأله هنگامی جلوه گری می کند که بدانیم این خصیصه بسیار نیک، از پنهانی ترین خصوصیات آدمی می باشد و مساله تدلیس و فریب نیز به وفور درآن راه دارد که نمی توان بطور آشکار به احراز یا عدم احراز آن در کسی حکم کرد و این مطلب در ضمن حدیثی از  جانب پیامبر اکرم(ص) به آن اشاره شده است که فرموده اند: « لَوْ کَانَ حُسْنُ الْخُلُقِ خَلْقاً یُرَى مَا کَانَ مِمَّا خَلَقَ اللَّهُ شَیْ‏ءٌ أَحْسَنَ مِنْهُ وَ لَوْ کَانَ الْخُرْقُ خَلْقاً یُرَى مَا کَانَ مِمَّا خَلَقَ اللَّهُ شَیْ‏ءٌ أَقْبَحَ مِنْهُ وَ إِنَّ اللَّهَ لَیُبْلِغُ الْعَبْدَ بِحُسْنِ الْخُلُقِ دَرَجَهَ الصَّائِمِ الْقَائِم ؛ اگر خوش خلقى موجود خارجى دیده ‏شدنى بود زیباترین مخلوقات می بود و اگر زشت‏خوئى هم موجود خارجى دیده‏ شدنى بود در زشت‏ترین قیافه‏ها دیده میشد و خداوند بنده را در اثر داشتن حسن خلق به مقام و درجه روزه‏دار شب زنده دار می رساند[۲۲]».

از این حدیث شریف می توان نتیجه گرفت که خوش خلقی امری کاملاً درونی است و علائم ظاهری مشخصی ندارد و بسیار جوانانی که در اثر تظاهر به خوش خلقی طرف مقابلشان ضربات سنگینی خورده اند و زندگی مشترکشان به ورطه شکست و جدایی گراییده است.

زنان و مردان مهر طلب و مهربان می توانند با سایر گونه های شخصیتی کنار بیایند آنها به خوبی می توانند نیازهای همسرشان را تشخیص دهند و به رفع آنها اقدام نمایند، بنابر این تشخیص یا عدم تشخیص ملکه مهربانی در شخص مورد نظر در ازدواج خیلی حائض اهمیت است.از منظر اسلام مهربان بودن از دو منشأ سرچشمه می گیرد،یکی توارث و دیگری تمرین بر مهربانی برای کسانیکه بصورت ذاتی و وراثتی افراد مهربانی نیستند.در روایتی بسیار زیبا منقول است که اسحاق بن عمار گوید: از امام صادق علیه السّلام شنیدم مى‏فرمود: « الْخُلُقُ مِنْحَهٌ یَمْنَحُهَا اللَّهُ مَنْ شَاءَ مِنْ خَلْقِهِ فَمِنْهُ سَجِیَّهٌ وَ مِنْهُ بِنِیَّهٍ فَقُلْتُ فَأَیُّهُمَا أَفْضَلُ قَالَ صَاحِبُ النِّیَّهِ أَفْضَلُ فَإِنَّ صَاحِبَ السَّجِیَّهِ هُوَ الْمَجْبُورُ عَلَى الْأَمْرِ الَّذِی لَا یَسْتَطِیعُ غَیْرَهُ وَ صَاحِبُ النِّیَّهِ هُوَ الَّذِی یَتَصَبَّرُ عَلَى الطَّاعَهِ فَیَصْبِرُ فَهَذَا أَفْضَلُ ؛  اخلاق عطیه ‏اى است که خداوند به هر یک از بندگان  که بخواهد عطا مى‏کند پاره ‏اى از این اخلاق ذاتى و طبیعى هستند و بعضى هم اکتسابى مى‏باشند عرض کردم کدامیک از آنها بهتر هستند.امام علیه السّلام فرمودند: کسى که اخلاق را کسب مى‏کند و با قصد و نیت آن را بدست مى‏آورد بهتر است، زیرا کسى که خلقش طبیعى باشد کار دیگرى نمى‏تواند انجام دهد، ولى کسى که از طریق اکتسابى اخلاق بدست مى‏آورد او با صبر و شکیبائى و از روى نیت به این مقام رسیده پس این افضل مى‏باشد.[۲۳]»

به تعبیر دیگر، پدر و مادر از دو راه تکوین و تشریع در وضع اخلاقی فرزند اثر می گذارند، منظور از تکوین در اینجا صفاتی است که در درون نطفه ثبت است و از طریق ناآگاه منتقل به فرزند می شود، و منظور از تشریع، تعلیم و تربیتی است که آگاهانه انجام می گیرد، و منشأ پرورش صفات خوب و بد می شود.

 راه های تشخیص خصیصه مهربانی را از این مقاله پیگیری نمایید.

۷) سختکوشی و تلاش و پرهیز از سستی و تنبلی از دیگر راه های شناخت همسر مناسب

قرآن کریم یکی از ویژگی هایی که میتوان از طریق آن شایستگی فرد را در ازدواج را احراز نمود سخت کوشی و تلاش برای تامین نیازمندی های خانواده است که می فرماید:

«قَالَتْ إِحْدَئهُمَا یَأَبَتِ اسْتَاجِرْهُ  إِنَّ خَیرْاً مَنِ اسْتَاجَرْتَ الْقَوِىُّ الْأَمِین ؛ یکى از آن دو زن گفت: اى پدر! او را استخدام کن زیرا بهترین کسى که استخدام مى‏کنى آن کسى است که نیرومند و امین باشد [و او داراى این صفات است.[۹]»

روایت شده است که شعیب به دخترش گفت: از کجا دانستى که او قوى و امین است؟ دختر رویداد بلند کردن سنگ، کشیدن دلو سنگین، و این که موقع رساندن پیام پدرش او سرش را به زیر افکنده بود و این که به او دستور داد که از پشت سرش حرکت کند، همه را براى پدر بازگو کرد.این سخن دختر (که به پدرش گفت: بهترین کسى را که اجیرش گرفته‏اى توانا و امین است) سخنى است بسیار حکیمانه و جامع و کامل، زیرا هر گاه در انجام کارى امانت و کفایت و توانایى باشد، مقصود حاصل است[۱۰].

تنبلی و کهالت یکی از صفات بسیار مذمومی است که مورد تقبیح اسلام و بزرگان دین است. حضرت علی (ع) در این باره می فرمایند:«إنّ الأشیاء لمّا ازدوجت، ازدوج الکسل و العجز، فنتج منهما الفقر ؛ چیزها چون با هم جفت شدند، تنبلى و ناتوانى نیز جفت شدند و از آنها فقر پدید آمد.[11]»

امام کاظم(ع) در حدیثی فرمودند:«إیّاک و الکسل و الضّجر! فإنّک إن کسلت لم تعمل، و إن ضجرت لم تعط الحقّ ؛ از تنبلى و بی حوصلگى بپرهیز! چه اگر تنبل باشى به کار برنمى‏خیزى، و اگر بی­حوصله باشى به حقّ خود نمى‏رسى[۱۲]»‏

در روایتی آمده است: پیامبر گرامی(ص)گروهی را مشاهده کردند که به دنبال کشت و کار نمی روند، فرمودند:

«قال مَن انتم؟ قالوا نحنُ متوکلون قال: لا، بل انتم المتکلون؛ چه می کنید؟ گفتند: ما متوکّلان هستیم، آن گاه پیامبر فرمود: شما متوکّل نیستید، بلکه سربار جامعه اید.[۱۳]»

راه های شناخت همسر مناسب از منظر اسلام | چگونه همسر آینده مان را بشناسیم
سخت کوشی و تلاش یکی از راه های شناخت همسر مناسب

بحث و نتیجه ‏گیری

گرچه تعیین معیارهای مناسب برای افراد در آستانه ازدواج ضروی است البته در ازدواج  نباید طبق قواعد و فرمول‏ بندی مشخص عمل کرد،  این موارد پیشنهادی  و دیگرملاک‏ها صرفا به معنای ارجحیت و التزام به آن‏ها برای همه ازدواج‏ها نیست، آنچه اهمیت دارد جستجوی معیارهای از طریق خودشناسی و اولویت‏ های فرد انتخابگر و بررسی فرد مقابل و میزان همخوانی بین طرفین براساس همان ویژگی‏ه ا است. به عنوان مثال

راهکارهای دینی و روانشناسانه ای که در این نوشتار معرفی می شوند به گونه ای است که اگر در یک محیط کنترل نشده مورد دقت و بررسی واقع شود تا حدود زیادی می تواند در شناسایی شخصیت واقعی گزینه مورد ازدواج موثر واقع شود و مانع گرفتاری در دام تدلیس احتمالی  شخص مقابل گردد.

منابع تحقیق:

[۱] . Friedman

[۲] . intelligent

[۳] . exciting personality

[۴] . honest

[۵] . dependable

[۶] . loyal

[۷]. Tolmacz

[۸]. Mates & Moore

[۹] قرآن کریم.قصص(۲۶)-

[۱۰] – جوامع الجامع، ج‏۴، ص: ۵۲۲-

[۱۱] بحار الأنوار، ج‏۷۵، ص: ۶۰-

[۱۲] الحیاه با ترجمه احمد آرام، ج‏۴، ص: ۴۳۹-

[۱۳]-  مستدرک الوسائل، ج ۱۱، ص ۲۱۷

[۱] – قران کریم،سوره فرقان،آیه ۶۳٫

[۲] – قران کریم،سوره نور،آیه ۳۱٫

[۳] – قران کریم،سوره قصص،آیه ۲۵٫

 [۴] – ترجمه المیزان، ج‏۱۶، ص: ۳۶

[۵] – قران کریم،سوره لقمان،آیه ۱۹٫

[۶] – قران کریم،سوره اسراء،آیه ۸۴٫

[۷]  – تفسیر نور،محسن قرائتی،ج۷،ص۱۱۲٫

[۸]- تفسیر هدایت، ج‏۶، ص: ۲۹۸

[۹] – غرر الحکم / ۳۷۲۵

[۱۰] – بحارالانوار:ج ۷۱ /ص ۷۸

 [۱۱] – احزاب،۳۲

[۱۲] – قصص،۲۵[۱۲]

 [۱۳]- احزاب ،۳۳٫

[۱۴] – تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص: ۲۹۱

[۱۵] – مطهری٬ ۱۳۶۲ ٬ ص ۱۰۶٫

[۱۶] – قرآن کریم،اعراف،۵۸٫

[۱۷] – تفسیر نور، ج‏۴، ص: ۸۸

-[۱۸] جامع أحادیث الشیعه (للبروجردی)، ج‏۲۵، ص: ۱۴۴

[۱۹] – علل الشرائع، ج‏۲، ص: ۵۶۵

[۲۰] – الوافی، ج‏۳، ص: ۷۰۷

[۲۱] – نهج الفصاحه، ص: ۳۸۱

[۲۲] – بحار الأنوار ، ج‏۶۸، ص: ۳۹۵

[۲۳]  – بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۶۸، ص: ۳۹۶

[۲۴] – هدایت جسمى و روانى کودک از نظر اسلام و علوم روز، ص ۸

[۲۵] – غرر الحکم صفحه ۳۷۹٫

[۲۶] – قرآن کریم،آل عمران،۱۵۹٫

[۲۷] –  کوثر، ج‏۲، ص: ۲۸۳٫

[۲۸] – قال رسول اللّه (ص): «بعثت لأتمّ مکارم الأخلاق»

[۲۹] – وسائل الشیعه، ج‏۱۲، ص: ۱۵۴٫

[۳۰] مکارم الأخلاق، ص: ۲۰۵

[۳۱]  – شرح نهج البلاغه لابن أبی الحدید، ج‏۲۰، ص ۲۶۶٫

[۳۲] – بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، ج‏۶۸، ص: ۳۱۱

[۳۳] – من لا یحضره الفقیه، ج‏۴، ص: ۳۹۵٫

[۳۴]  – مستدرک الوسائل، ج‏۸، ص: ۳۲۷٫

[۳۵] – مستدرک الوسائل، ج‏۸، ص: ۴۴۹

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

کلید مقابل را فعال کنید

اخبار فوری